Innovatiemissie Saoedi-Arabië en VAE: kansen in koelketen en na-oogsttechnologie
Huishoudens gaan in 2027 naar verwachting meer betalen voor het transport van elektriciteit en gas. Volgens een eerste prognose van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) stijgen de transporttarieven gemiddeld met zo’n 20%. Voor een gemiddeld huishouden betekent dit ongeveer €89 per jaar extra voor elektriciteit en €52 voor gas. De hogere tarieven hangen vooral samen met de grote investeringen die nodig zijn om het elektriciteitsnet uit te breiden en de problemen met netcongestie aan te pakken. Netbeheerders moeten de komende 15 jaar naar schatting €235 miljard investeren in onder meer nieuwe kabels, hoogspanningsstations, transformatorhuisjes en zwaardere elektriciteitsnetten. Ook het gasnet vraagt onderhoud en vernieuwing. Omdat steeds minder huishoudens aardgas gebruiken, worden deze kosten over een kleinere groep gebruikers verdeeld. De ACM benadrukt dat de stijging van de nettarieven voor een groot deel het gevolg is van keuzes over het toekomstige energiesysteem. Tegelijkertijd houdt de toezichthouder toezicht op de kosten en investeringen van netbeheerders, zodat zij efficiënt blijven werken en huishoudens en bedrijven niet meer betalen dan noodzakelijk. De transportkosten vormen momenteel ongeveer 30% van de energierekening van een gemiddeld huishouden . De definitieve tarieven voor 2027 worden later vastgesteld. Bron: Autoriteit Consument & Markt via https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-huishoudens-betalen-2027-gemiddeld-jaar-eur89-meer-voor-transport-elektriciteit-en-eur52-meer-voor-gastransport
Koel- en vrieshuizen worden op dit moment nog niet aangewezen als kritieke entiteit onder de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (WWKE). Nekovri vraagt al lange tijd aandacht voor de koudeketen als kritieke infrastructuur. In september 2025 lanceerde Nekovri hiervoor de campagne #PolitiekMaakOnsKritiek. Sindsdien voert Nekovri structureel gesprekken met de politiek en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) over voedselzekerheid, crisisvoorbereiding en de rol van opslag- en de koudeketen binnen de voedselketen. De inzet van de gesprekken in het kader van de WWKE is dat niet alleen wordt gekeken naar productie. Zonder koudeketen is het onmogelijk grote hoeveelheden voedsel veilig te bewaren en op het juiste moment beschikbaar te stellen. Bij een eerste beoordeling van onze sector heeft LVVN gekeken naar de grootste koel- en vrieshuizen op basis van opslagcapaciteit, locaties en keurcapaciteit. Nekovri heeft hiervoor begrip, zo ontzie je de kleinere bedrijven van voldoen aan verregaande wet- en regelgeving. Maar Nekovri heeft ook aangegeven dat alleen het aantal palletplaatsen een ingewikkeld criterium is. Koel- en vrieshuizen zijn vaak gespecialiseerd in bepaalde productgroepen, temperatuurregimes en processen. Ook installaties, geautomatiseerde opslagsystemen en aanvullende activiteiten zijn veelal ingericht op specifieke producten en klanten. Zeker in volautomatische magazijnen (die vaak veel opslagcapaciteit hebben) luisteren palletafmetingen, verpakkingen, gewichten en marges zeer nauw. Opslagcapaciteit voor het ene product kan daarom niet zonder meer worden gebruikt voor een ander product. Om de werkelijke betekenis van een locatie te bepalen, moet ook worden gekeken naar de opgeslagen productstromen, de functie binnen de keten, de gevolgen van uitval en de beschikbare alternatieven. Nekovri heeft daarom ook gewezen op de benadering in Duitsland, waar nadrukkelijker wordt gekeken naar het aantal mensen dat vanuit een locatie of voorziening kan worden bediend. Zo’n benadering sluit beter aan bij de kern van de WWKE: welke maatschappelijke gevolgen ontstaan wanneer een essentiële dienst uitvalt? LVVN heeft uiteindelijk geconcludeerd dat nader onderzoek nodig is om tot een zorgvuldige beoordelingsmethode voor de koel- en vriessector te komen. Daarom gaat het ministerie dit najaar samen met Nekovri vervolgonderzoek doen naar de vraag of- en op welke wijze bedrijven binnen onze sector als kritieke entiteit kunnen worden aangewezen. LVVN is initiatiefnemer en onderzoekt ook meerdere andere branches binnen de voedselketen. Dat er nu nog geen aanwijzing plaatsvindt, betekent dus niet dat de koel- en vriessector buiten beeld is. Het biedt ruimte om eerst een methode te ontwikkelen die beter aansluit bij de praktijk. Wanneer een bedrijf later alsnog wordt aangewezen, krijgt het negen maanden om een eigen risicobeoordeling uit te voeren. De zorgplicht en incidentmeldplicht worden vanaf tien maanden na de aanwijzing van toepassing.
